Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu: Vì sao doanh nghiệp đang tìm kiếm các tuyến vận tải mới?
Sau đại dịch Covid-19, xung đột địa chính trị tại Trung Đông làm ùn tắc eo biển Hormuz, tình trạng gián đoạn ở Biển Đỏ và các chính sách thương mại mới từ nhiều quốc gia khiến các tuyến vận tải quốc tế liên tục đối mặt với rủi ro. Chi phí logistics biến động mạnh, thời gian vận chuyển khó dự đoán hơn và các doanh nghiệp ngày càng nhận ra rằng việc phụ thuộc quá nhiều vào một nguồn cung hoặc một tuyến vận tải có thể tạo ra nhiều tổn thất rất lớn. Doanh nghiệp trên toàn thế giới đang dần từ bỏ mô hình “đặt tất cả trứng vào một giỏ”.
Thay vì chỉ tập trung vào chi phí thấp, doanh nghiệp hiện nay đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng nhằm giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng chống chịu trước các biến động toàn cầu.
I, Từ "Chi phí thấp nhất" sang "An toàn nhất".
Trong nhiều năm, mô hình chuỗi cung ứng toàn cầu được xây dựng dựa trên nguyên tắc sản xuất tại nơi có chi phí thấp nhất và vận chuyển bằng tuyến đường tối ưu nhất.
Tuy nhiên, khi xảy ra gián đoạn tại một mắt xích quan trọng, toàn bộ chuỗi cung ứng có thể bị ảnh hưởng.
Ví dụ:
- Nhà máy ngừng hoạt động dẫn đến thiếu nguồn hàng.
- Cảng biển quá tải khiến container không thể xuất khẩu đúng kế hoạch.
- Tuyến hàng hải bị gián đoạn làm thời gian vận chuyển kéo dài nhiều tuần.
- Chi phí vận tải tăng đột biến gây ảnh hưởng đến lợi nhuận.
Chính vì vậy, nhiều tập đoàn toàn cầu đang chuyển từ chiến lược “Just In Time” sang “Just In Case”.
Nếu trước đây doanh nghiệp cố gắng giảm tối đa hàng tồn kho để tiết kiệm chi phí thì hiện nay họ sẵn sàng chấp nhận chi phí cao hơn để đổi lấy sự ổn định và khả năng ứng phó khi xảy ra biến động.
II, Đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang diễn ra như thế nào?
1. Đa dạng hóa nguồn sản xuất
Nhiều doanh nghiệp không còn tập trung toàn bộ hoạt động sản xuất tại một quốc gia duy nhất.Thay vào đó, họ mở rộng nhà máy hoặc tìm kiếm thêm đối tác sản xuất tại: Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Ấn Độ, Mexico
Mô hình “China Plus One” đang trở thành xu hướng phổ biến khi các doanh nghiệp vẫn duy trì sản xuất tại Trung Quốc nhưng đồng thời mở rộng sang các quốc gia khác để giảm rủi ro.
2. Đa dạng hóa nhà cung cấp
Thay vì phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất, doanh nghiệp đang xây dựng hệ sinh thái gồm nhiều nhà cung cấp ở các quốc gia khác nhau. Điều này giúp duy trì nguồn nguyên liệu ngay cả khi một thị trường gặp khó khăn.
3. Đa dạng hóa phương thức vận tải
Bên cạnh vận tải biển truyền thống, nhiều doanh nghiệp bắt đầu kết hợp: Đường biển, đường hàng không, đường bộ xuyên biên giới, đường sắt liên vận quốc tế.
Mục tiêu là cân bằng giữa chi phí, tốc độ và độ ổn định của chuỗi cung ứng.
III, Các tuyến vận tải mới đang nổi lên
1. Gia tăng sử dụng vận tải hàng không
Trước những rủi ro của vận tải biển, nhiều doanh nghiệp đã chuyển một phần hàng hóa sang vận tải hàng không để đảm bảo tiến độ giao hàng.
Điển hình là các chuyến charter chuyên biệt từ Việt Nam đến Trung Đông nhằm duy trì nguồn cung nông sản và thực phẩm trong bối cảnh vận tải biển gặp khó khăn.
2. Đa dạng hóa hành lang vận tải quốc tế
Các tập đoàn logistics đang tìm kiếm thêm các tuyến thay thế nhằm giảm sự phụ thuộc vào một số “điểm nghẽn” truyền thống như: Biển Đỏ, Kênh đào Suez, Eo biển Hormuz, Một số cảng trung chuyển quá tải.
Xu hướng này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn khi xảy ra khủng hoảng tại một khu vực cụ thể.
3. Đông Nam Á trở thành trung tâm sản xuất mới
Nhiều tập đoàn quốc tế đang dịch chuyển sản xuất sang khu vực ASEAN, trong đó Việt Nam được xem là một trong những điểm đến hấp dẫn nhờ: Vị trí chiến lược, hệ thống cảng biển phát triển, nhiều hiệp định thương mại tự do, chi phí cạnh tranh.
Xu hướng này đang giúp Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
IV, Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chuẩn bị gì?
Trong bối cảnh mới, doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào giá cước vận chuyển mà cần quan tâm đến khả năng duy trì chuỗi cung ứng trong dài hạn.
1. Đa dạng hóa nhà cung cấp
Không nên phụ thuộc hoàn toàn vào một quốc gia hoặc một nhà sản xuất.
2. Xây dựng phương án vận tải dự phòng
Kết hợp linh hoạt: Đường biển, Đường hàng không, Đường bộ, Đường sắt.
3. Duy trì tồn kho chiến lược
Duy trì mức tồn kho phù hợp đối với các nguyên vật liệu quan trọng.
4. Hợp tác với Forwarder có năng lực
Một đơn vị logistics có mạng lưới quốc tế rộng và kinh nghiệm xử lý các tình huống phát sinh sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tối ưu chi phí và lựa chọn tuyến vận tải phù hợp.
V, Kết luận
Tái cấu trúc chuỗi cung ứng không còn là xu hướng của tương lai mà đang diễn ra ngay trong hiện tại. Khi các rủi ro địa chính trị, kinh tế và logistics ngày càng khó dự đoán, doanh nghiệp sở hữu chuỗi cung ứng linh hoạt sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn hơn so với những doanh nghiệp chỉ tập trung vào tối ưu chi phí.
Trong bối cảnh thương mại quốc tế liên tục thay đổi, khả năng thích ứng nhanh với các tuyến vận tải mới và chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp phát triển bền vững trong dài hạn.
